Menu

Thermometer actie

Met uw kapitaal wordt de boerderij van ons allemaal
€ 500.000
donation thermometer
donation thermometer
€ 34.012
donation thermometer
7%
Stand
31/12/2011

Foto Moment

Oud Nieuws

Het is winter Afdrukken PDF

Redactie Fredewalda | 06 februari 2012

Tekst: Harm Wierenga Mzn. Foto: Fam. Cazemier

Het is winter en dat is Groot Nieuws tegenwoordig! Daarom wat Oud Nieuws

Aan de ijsbaan in de jaren vijftig van de vorige eeuw heb ik heel goede herinneringen. Altijd met je jeugdvrienden op de iesboan scheuveln. Korte Baan wedstrijden kijken met Oom Jan (Venema de makelaar) aan de microfoon als omroeper. Aan het eind van de baan iemand van het bestuur met touw om de rondrijdende schaatsers tegen te houden als de kortebaanrenners na de rit moesten uitlopen. Met een lange stok aan de laatste lantaarnpaal werd aangegeven of links of rechts had gewonnen. Soms was het zo mistig dat je dat niet kon zien. De toegang tot de baan vanuit de Holm, waar wij woonden, ging voor ons nooit door de officiële ingang, maar tussen Atze Meek en Pompstra door over het prikkeldraad.

De politie is ooit in de klas geweest om uit te vissen wie betrokken was bij het vernielen van de ijsvloer door het uitgebreid beoefenen van de prachtige sport "scholtje lopen".

Ook de 78 toeren platen wisselaar op de ijsbaan heeft op mij een grote indruk gemaakt, zodanig dat ik nu nog de muziek uit die tijd kan afspelen.

  Klik op het linkse driehoekje.

Een ode aan
de 100 jarige IJsbaanvereniging!

ijsbaan_cazemier

Op de foto bestuursleden Gerrit Cazemier (starter) en Jurrie Koers.


OUD winter NIEUWS uit 1963 Henk Ottema vertelt Afdrukken PDF

Redactie Fredewalda | 06 februari 2012

Toen in 1963 onder barre weersomstandigheden de 12e Friese Elfstedentocht werd verreden bevond zich onder de deelnemers de 19-jarige Henk Ottema uit Tolbert

Henk was op jeugdige leeftijd al aangestoken door de schaatsbacil. Op de Tolberter ijsbaan was hij al gauw al zijn leeftijdgenoten op de smalle ijzers de baas. Bij hem rijpte toen het plan om ooit in zijn leven de Elfstedentocht te volbrengen. Het werd als het ware een obsessie en na lang wachten en hopen was het op de 18e januari 1963 zover. Op die dag werd het sprookje van Henk Ottema werkelijkheid.

Lees meer...

Elfstedentocht en Bouwvakbeurs op vrijdag 18 januari 1963 Afdrukken PDF

Redactie Fredewalda | 03 februari 2012

Tekst: Geert Braam. Foto: Archief Henk Ottema

henk_ottema_elfstedentocht_1963_600

Een groep jonge jongens van de Technische school  ( in de volksmond ambachtsschool) uit Leek ging al voor dag en dauw (dus solidair met de Elfstedentochtrijders) de deur uit om naar de Bouwvakbeurs in  Zuidlaren te gaan. Het was een select groepje tweede  en derdeklas  leerlingen (aspirant schilders en jongens die het timmervak leerden) en die nauw verwant waren met de bouwwereld. Er was die dag een excursie georganiseerd naar de bovenvermelde beurs en ook zouden we een rondleiding krijgen bij Nove Board in Hoogezand , om daarna een houtzagerij  in Wildervank te gaan bezoeken. De  jongens hadden zich er op verheugd, maar bij de voorbereidingen wisten ze nog niet dat op die dag de spraakmakende Elfstedentocht gereden zou worden.

Lees meer...

Messentrekkerij in 1804, na een bezoek aan de gelagkamer in Tolbert Afdrukken PDF

Redactie Fredewalda | 10 mei 2011

Column van Geert Braam

Niets is Tolbert vreemd. Rond de jaarwisseling speelt zich in Tolbert vaak iets bijzonders af door middel van een goed doordachte oudejaarsstunt.

Wat zich daar bijna tweehonderd jaar geleden afspeelde, was geen stunt, maar puur criminaliteit. Wel is er een overeenkomst tussen de stunts en het vergrijp van toen, namelijk in beide gevallen kwamen er mensen (hetzij terecht of onterecht) achter slot en grendel. Maar waar ging het om tijdens de nieuwjaarsvisite van 1 op 2 januari 1804 in de gelagkamer ten huize van Casper Berents te Tolbert?

De rechterlijke archieven van het Westerkwartier vormen de basis voor deze column. Het past bij het thema van de Fredewaldamiddag: Tolberter cafés, herbergen, tapperijen in de breedste zin van het woord. 

Lees meer...

Ach vaderlief, toe drink niet meer Afdrukken PDF

Redactie Greet Atsma | 12 april 2011

Herbergen, tapperijen en cafés Ze zijn er altijd geweest door de eeuwen heen. We zien ze op schilderijen en tekeningen.
Vooral in de negentiende eeuw wemelde het van de kroegen en herbergen. Het was er gezellig, en vaak rumoerig. Men ontmoette elkaar aan de tap of ze zaten te kaarten. Maar ook werd er gevochten. De kroeg was het trefpunt voor mannen . Nette vrouwen kwamen er bijna niet of het moest al zijn dat ze hun aangeschoten man mee naar huis te sleuren.
Tot 1850 was bier en drank soms gezonder dan water uit de pomp. Water was de veroorzaker van de cholera-epidemie. Vanaf 1860 begon de industrie massaal jenever te stoken uit aardappels. De sterke drank werd betaalbaar voor de arbeidersklasse. De verkoop vond plaats in dranklokalen waar ook het loon werd uitbetaald. In de cafés werd onbeperkt getapt. In Nederland werd onvoorstelbaar veel gedronken. Het was een sociaal probleem: van het toch al karige loon dat in de beurs van de huisvrouw hoorde belandde een te groot deel in de geldla van de kroegbaas. Dronken mannen hoorden tot het straatbeeld. In 1880 was de consumptie van sterke drank bijna 10 liter per hoofd van de bevolking.
Van twee kanten werd er ingegrepen. Door particulieren en door de Regering.
Lang was de Vereniging tot afschaffing van Sterke drank, opgericht in 1842, actief. "Ach vader, niet meer. (ach werd 8)
Ook de overheid kon het drankprobleem niet langer negeren.
De eerste drankwet kwam er in 1881. Hierin werd het aantal kroegen geregeld , er moest een vergunning zijn en er kwam een verbod op de verkoop aan kinderen.
In 1904 werd de wet aangepast. Er kwam verlof A en B . Zwakalcoholische dranken en sterke drank.
De drankbestrijding wordt een volks beweging . Geheelonthouding, de blauwe knoop, staat hoog in het vaandel. De moraal van deze tijd komt tot uiting in de slogan: "Denkende arbeiders drinken niet en drinkende arbeiders denken niet"
De drankconsumptie daalt. In 1909 8 pure alcohol p.p. en in 1937 was dit 2.3 liter p.p.
De laatste aanpassingen van de drankwet waren in 1931 en 1964.
In de naoorlogse tijd tot nu is het gebruik van alcohol weer toegenomen. Dat heeft te maken met de welvaart. Er is meer geld. We zitten al weer op 8 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking.
Nederland zit in Europa in de middenmoot. In Luxemburg drinken ze het meest, in Zweden het minst.
(verschrikkelijk duur) In veel landen neemt het alcoholgebruik toe, in Nederland daalt het. Wij zijn matige drinkers.

Waarom moest de overheid ingrijpen? Dat was ter bescherming van het gezin en van de maatschappij, en de volksgezondheid.
Een ander belangrijk moment in dezen was de opkomst van de betaling van het weekloon. Toen dat per bank en giro ging ipv in het loonzakje, was de gang naar de kroeg na de werkweek over.

In Tolbert waren heel wat adressen waar je een borrel kon kopen. Dankzij het bewonersonderzoek
waarbij ook het beroep wordt vermeld, kwamen we allerlei benamingen tegen : kastelein, kasteleinsche , herbergier, tapper, tappersche. Niet altijd kon Tiny Boetje, die alles op papier heeft bij een tapper of kroegbaas het juiste adres vinden. Er waren naast de bekende cafés en kroegen ook een groot aantal stille knippen, waar men illegaal tapte. Er waren twee bekende kroegen op het Kret, maar in het veen werd op meerdere plaatsen jenever gestookt en geschonken. Ook in het dorp zelf was dit het geval.

Ach Vader, niet meer..............
De drank heeft heel veel leed gebracht in vroeger tijden, maar ook veel gezelligheid. En daardoor bleven de cafés hun klandizie houden. 

De Franse tijd in Tolbert Afdrukken PDF

Redactie Marina van der Ploeg | 02 februari 2011

Jan Mints kon Oranje niet vergeten

Door: Harke Meek

We kunnen ons heel goed voorstellen, dat tijdens de omwenteling van 1795 de overgrote
meerderheid van Tolberts ingezetenen aanhanger was van het ‘Vrijheid, gelijkheid en
broederschap’, want in heel Vredewold was eeuwenlang de heerschappij van Nienoords
heren een belemmering geweest voor een gezonde ontwikkeling en het verkrijgen van een
zekere welvaart.

Lees meer...

Meer artikelen...